Op dinsdag 28 april hielden we de algemene vergadering van ASTER. Een goed moment om even stil te staan bij wat we doen, waarom het telt, en waar we naartoe gaan.

ASTER is een coöperatieve vennootschap die zonnepanelen plaatst en beheert op sociale woningen — opgericht door en voor woonmaatschappijen, zodat huurders mee kunnen profiteren van de energietransitie. Ik ben voorzitter van ASTER als vertegenwoordiger van Thuiswest. Die betrokkenheid bij de sociale huisvestingssector gaat verder dan een politiek mandaat: als vroegere bestuurder bij De Mandel, de voorganger van Thuiswest, ken ik de sector van binnenuit. En die kennis heeft één overtuiging alleen maar versterkt: wie weinig heeft, verdient een eerlijk aandeel in wat de toekomst te bieden heeft.

ASTER is gestart in de zomer van 2022 met één heldere ambitie: zonnepanelen op sociale woningen in heel Vlaanderen. Niet als symbool. Wel als echte lastenverlaging voor mensen die al te lang te veel betalen.

En laat ons eerlijk zijn: het parcours was… hobbelig. We begonnen net nadat de subsidies voor PV-installaties grotendeels weggevallen waren. De terugdraaiende teller verdween. De sociale woonsector werd omgegooid. Woonmaatschappijen kwamen onder financiële druk. De opbrengsten voor teruggeleverde stroom kelderden. En de installatiegolf die we voor ogen hadden, vertraagde.

We mikten op het zonnepotentieel van 50.000 woningen. Dat potentieel ligt er nog altijd. En ja: het wacht. We zijn er nog niet.

Niet romantisch. Wel rationeel.

Het onderwerp ligt me nauw aan het hart. En ik zeg het heel simpel: de urgentie is groter dan ooit. Wie zelf energie produceert, is minder overgeleverd aan markten die schommelen bij elk geopolitiek conflict. Dat is geen luxe. Voor wie al weinig over heeft, is het een buffer.

En er zit nog een ongemakkelijke waarheid achter: zonnepanelen op een eigen woning zijn al jaren de slimste energiebelegging die bestaat — maar wie huurt, kan die stap zelf niet zetten. Dat gat willen wij dichten. Dat is geen politieke keuze. Dat is een kwestie van eerlijkheid.

Anderen tonen dat een assertieve aanpak werkt. Spanje besliste vijf jaar geleden om de energietransitie te versnellen. De resultaten spreken voor zich: meer dan 40 gigawatt nieuwe zon- en windcapaciteit sinds 2019, elektriciteitsprijzen vandaag minstens 30% lager dan in Duitsland, en 13,5 miljard euro minder aan gasimport over de voorbije vijf jaar. Niet door geluk, maar door een beslissing.

En ook bij ons verschuift er iets. Minister Melissa Depraetere maakte via het FS4-systeem gesubsidieerde leningen mogelijk voor PV-installaties op bestaande sociale woningen — een financieringskanaal dat tot voor kort gesloten was voor zonnepanelen. Voor wie nog twijfelt, is de financiering niet langer een excuus.

De basis is breed. En dat is belangrijk.

ASTER telt 42 aandeelhouders: alle 41 Vlaamse woonmaatschappijen én sectororganisatie Initia. Van die 41 zijn er al 36 die effectief PV-installaties lieten bouwen of de zelf gebouwde installaties laten beheren door ASTER. Dat brede draagvlak is geen detail — het is de reden waarom ASTER kan wat geen enkele woonmaatschappij alleen kan: schaal bieden aan wie die zelf niet heeft.

Wat hebben we in 2025 gedaan?

In 2025 alleen al meldde ASTER 4.484 installaties aan — gebouwd, opgestart of gepland. Dat zijn 37.700 panelen. Kijken we naar de hele periode 2022–2025, dan spreken we over 16.324 installaties — goed voor 33% van het beoogde potentieel. Het volledige park dat ASTER beheert produceerde in 2025 samen 50,7 GWh zonnestroom. De weg naar 50.000 is nog lang, maar de richting klopt.

Maar het gaat niet over panelen. Het gaat over mensen.

Laat me dat concreet maken met twee fictieve, maar realistische voorbeelden uit het jaarverslag zelf. Floris en Mona, een gezin met twee kinderen in Leuven, besparen dankzij een ASTER-installatie 226 euro per jaar. Dat is een maaltijd per maand. Oscar leeft alleen, is bijna nooit thuis, en haalt toch nog 50 euro voordeel per jaar uit de zonnestroom die hij gelijktijdig verbruikt.

Op schaal is dat groot: in 2025 leverde ASTER 1,39 miljoen euro besparing op de energiefactuur van alle sociale huurders met zonnepanelen samen. Beleid dat je aan de keukentafel voelt.

Positieve impact op mens én milieu

In 2025 lagen de kosten voor huurders van zelfverbruikte ASTER-zonnestroom 39% lager dan de gemiddelde commerciële elektriciteitsprijzen. Voor beschermde huurders lag het tarief ongeveer 15% lager. De zon is gratis. Het verschil zit in wie er toegang toe heeft.

En ook voor het klimaat tellen de cijfers. De Belgische elektriciteitsmix stoot gemiddeld 217 gram CO₂ per kWh uit. Zonnepanelen blijven, over de hele levenscyclus, bij de schoonste technologieën: amper 10 tot 20 gram per kWh. Elk paneel dat ASTER plaatst, telt.

En wat is ASTER energie?

Niet elk sociaal dak kan panelen krijgen. Soms is er te veel schaduw, soms moet het dak eerst geïsoleerd worden. Maar die huurders hebben óók recht op betaalbare, duurzame stroom.

Daarom lanceert ASTER in het voorjaar van 2027 ASTER energie: duurzame, lokaal geproduceerde elektriciteit aan scherpe prijzen, voor iedereen die mee wil doen — ook wie geen panelen kan plaatsen, en ook lokale besturen, bedrijven en organisaties. ASTER wil zelf geen klassieke energieleverancier worden en stelde daarvoor een operationele partner aan via een concessieovereenkomst. Met bijna 19.000 installaties in beheer produceert ASTER al voldoende zonnestroom voor het verbruik van 75.000 gezinnen wanneer de zon schijnt. Dat is de schaal die dit mogelijk maakt.

Dit doe je nooit alleen

Ik wil hier een warme dank uitspreken. Aan de woonmaatschappijen, medewerkers en partners die dit elke dag waarmaken. Aan de mensen op de werven, die dit veilig en goed uitvoeren. En in het bijzonder aan Etienne Audenaert, die ASTER van bij de oprichting als voorzitter leidde en in april 2025 het stokje doorgaf. Hij hield de koers vast in jaren die allesbehalve makkelijk waren.

Tot slot

We zijn er nog niet. Het potentieel van 50.000 woningen wacht. Maar het jaarverslag 2025 toont dat we wel op weg zijn — met cijfers die tellen, en met effecten die je voelt.

De zon is gratis — onze opdracht is haar eerlijk te verdelen.