Slottoespraak gedeputeerde Jurgen Vanlerberghe – Startavond Westtoer voor de toeristische regio Westhoek (4 maart 2026)

Goedenavond beste believers van het toerisme in de Westhoek, en uiteraard een bijzondere dank aan minister Bonte om vanavond bij ons te zijn!

Dames en heren,

Laat me dit slotwoord beginnen met dankbaarheid.

Dit nieuwe Westhoek-beleidsplan is er niet vanzelf gekomen. Mensen in deze zaal hebben daar maanden aan gewerkt. In werkgroepen. In overleg. In gesprekken die soms vlot gingen en soms minder. Dat verdient respect. Een plan is maar zo sterk als de mensen die er al in geloven vóór het gedrukt is. En die mensen zitten hier. Bedankt allemaal! En heel in het bijzonder dankjewel aan:

  • Eva en Justine van Idea Consult,
  • de plangroep met Josephine Fassaert in de rol van onvermoeibaar trekpaard en Bern Paret als wijze mentor,
  • het ganse team van Toerisme Westhoek — Valérie, Aurelia, Veerle, Saralien en Eline — om dit er allemaal tussen de spreekwoordelijke soep en al even spreekwoordelijke patatten toch maar weer bij te nemen,
  • alle medewerkers van de diensten voor Toerisme,
  • alle ondernemers die tijd vrijmaakten om mee te denken.

Aan de ondernemers wil ik iets eenvoudigs zeggen. Ik wens u niet minder risico toe. Ik wens u meer durf om het te nemen. Ondernemerschap is geen karaktertrek. Het is een keuze. Eén die jullie elke dag opnieuw maken. Dikke merci daarvoor!

Ik besef dat in de gegeven omstandigheden meer durf vragen van ondernemers een tikkeltje gewaagd is. Velen onder jullie maken zich ongetwijfeld toch wel wat zorgen over de recent ingevoerde btw-verhoging. Die beslissing kunnen we niet terugdraaien. Maar wat we wel kunnen doen, is jullie toeristisch ecosysteem extra ondersteunen door er fors in te investeren. Niet als pleister op de wonde, maar omdat we geloven dat dit het moment is om door te investeren in plaats van te wachten.

Om het rijtje bedankingen af te sluiten: ook een hele grote dankjewel aan de lokale bestuurders in de zaal. Dank om te blijven geloven dat toerisme geen niche is, maar een motor van werk, welvaart en welzijn in de Westhoek. Geen bijzaak dus, maar pure economie.

Ik heb van Valérie de opdracht gekregen om het kort te houden. Dat neem ik ernstig, ik ben niet dapperder dan strikt noodzakelijk.

Ik kreeg tien minuten. Meteen een pittige oefening in zelfbeheersing.

Ik zit met vier prangende gedachten over de toekomst van toerisme in West-Vlaanderen. Gelukkig zijn er vier startavonden – want anders had mijn toespraak vanavond vier keer zo lang geduurd. De andere drie volgen op de volgende startavonden. Wie ze niet live meemaakt, vindt ze achteraf op mijn website.

Vanavond krijgt u er alvast één. Wel een ongemakkelijke.

De ongemakkelijke vraag

Stel dat u morgen een KMO overneemt. Mooie omzet. Loyale klanten. Sterk merk.

U opent de boeken en ontdekt dat het belangrijkste productiemiddel nergens op de balans staat. Geen eigenaar. Geen onderhoudsplan. Geen verzekering. Iedereen gebruikt het, niemand voelt zich verantwoordelijk.

U zou dat bedrijf ongetwijfeld niet overnemen.

En toch runnen wij dat bedrijf elke dag – en dat productiemiddel is ons landschap.

Het product is het landschap

Onderzoek van Westtoer toont het al jaren. Mensen komen hier niet voor spektakel. Ze komen voor wat er níét staat.

Voor de polders waar je kilometers ver kan kijken.

Voor de silhouetten van Heuvelland tegen de avondlucht.

Voor de stilte die je hier nog écht kan horen.

Dat landschap is geen decor.

Het is ons product.

En toch investeren we er niet in zoals we investeren in onze kamers, onze keukens, onze websites, onze routestructuren, onze musea en attracties of onze marketingcampagnes.

De kwaliteit van ons landschap staat onder grote druk. En dat is een probleem dat geen enkel beleidsplan alleen kan oplossen. Daarom sta ik hier vanavond.

Duizend kleine beslissingen

De achteruitgang is meestal het gevolg van duizend kleine, op zich relatief onschadelijke ingrepen. Lingchi, weet u wel – de dood door duizend sneetjes.

Een houtkant die verdwijnt. Een loods die het uitzicht breekt. Een zonevreemde woning met palmbomen en kunstgras.

Elk op zich een detail. Samen een stille verschraling.

Niemand in deze zaal wil het landschap doelbewust beschadigen. En toch gebeurt het. Omdat het van iedereen is. En dus van niemand.

Dat is de kern van het probleem.

Het landschap heeft geen jaarrekening. Geen aandeelhouders. Geen kwartaalrapport.

Het heeft enkel ons.

En wij handelen te vaak individueel terwijl het kapitaal collectief is.

Maar ik zie ook het omgekeerde

Gelukkig zie ik ook het omgekeerde. Landbouwers die samen met het Regionaal Landschap Westhoek houtkanten herstellen. Gemeenten die strengere voorwaarden durven opleggen aan inplanting en buffering. Ondernemers die ontharden en heraanplanten, niet omdat het moet, maar omdat ze begrijpen dat hun uitzicht hun waarde is.

Dat zijn geen romantische gebaren. Dat zijn economische keuzes.

Wat vraag ik van u?

Geen revolutie.

Begin ons landschap te behandelen als ons kapitaal. Als een collectief goed van grote waarde.

Mocht Bill Clinton hier gestaan hebben, hij sloot nu wellicht af met de woorden: it’s the landscape, stupid.

Dank u.